لینک های مفید

 

 

 

 

  تعداد بازدید :10190335  

.:: به وب سايت دانشگاه بوعلي سينا خوش آمديد. ::.

شرح خبر

 

01/01/1392

شیشه عطر بهار، لب دیوار شکست و همه جا پر شد از بوی خدا

بهار از راه رسید و شور و نشاط، علاوه بر طبیعت، خانه های ما ایرانیان را فرا گرفته است. ضمن عرض صمیمانه ترین تبریک ها و شادباش ها به همه دانشگاهیان عزیز و خانواده های محترم آنها و آرزوی سالی پر از خیر و برکت برای همگان، در ادامه مطالبی پیرامون نوروز از نگاه اسلام و تاریخ با استفاده از بیانات آیت الله جوادی آملی و آیت الله مظاهری و برخی منابع دیگر درج شده است.

عيد نوروز از نظر اسلام

از روايات فهميده مي‌شود ائمّه طاهرين(علیهم السلام) اين عيد را نه تنها رد نكرده‌اند، بلكه امضاء كرده‌اند. مرحوم محدّث قمي در مفاتيح از امام صادق(ع) چنين نقل مي‌كند كه آن حضرت به معلّي بن خُنيس فرمودند: وقتي عيد نوروز شد، غسل كن، لباس نو بپوش، خضاب كن، حمّام برو، بوي خوش استعمال كن. بعد مي‌فرمايند: مستحب است روزه بگيريد و بعد از نماز ظهر و عصر چهار ركعت نماز بخوان، دو تا دو ركعتي. در ركعت اول بعد از حمد ده مرتبه انّا انزلنا و در ركعت دوم ده مرتبه قل يا ايها الكافرون در ركعت سوم ده مرتبه قّل هو الله احد و در ركعت چهارم ده مرتبه سوره ی فلق و ده بار سوره ناس. بعد دعايي نقل مي‌كند كه جزو نماز نيست و مي‌توان در سجده و غير سجده خواند.{1} ين دعا جمله‌اي دارد كه مي‌فرمايد: فَضَّلْتَهُ وَ كَرَّمْتَهُ، يعني خدايا اين عيد را تو فضيلت دادي و تو بزرگ شمردي. معلوم مي‌شود امامان معصوم(ع) اين عيد را به نام عيد ملّي امضا كرده‌اند. ايد امضاي ائمّه ی طاهرين(علیهم السلام) براي دليل ديگري باشد. در بعضي از روايات دارد كه عيد غدير مصادف بوده است با عيد نوروز. يعني روزي كه پيامبر اكرم(ص)، اميرالمؤمنين(ع) را به خلافت منصوب كردند، مصادف بوده است با عيد نوروز. نمي‌دانیم درست است يا نه. مخصوصا از نظر علم اعداد و علم رياضي فضيلت ديگري براي اين عيد درست كرده‌اند كه نمي‌دانم درست است يا نه. آنچه مي‌دانم اين است كه اين عيد، يك امتيازهايي و خصوصيّت‌هايي دارد كه در اسلام خيلي مطلوب است.

خصوصيّت اول

نظافت در عيد نوروز است. مردم لباس نو مي‌پوشند، حمام مي‌روند. اسلام مي‌گويد: النظافةُ مِنَ الْايمان. از اين روايت فهميده مي‌شود كه آدمي كه نظيف نيست، مسلمان واقعي نيست.

خصوصيّت دوم عيد نوروز

رفت و آمدهايي است كه در اين ايام نوروز انجام مي‌شود. اسلام اين كار را نيز بسيار دوست دارد. پيغمبر اكرم(ص) مي‌فرمايند: المؤمِنُ يألَفُ و يُؤلَفُ و لا خَيْرَ في مَنْ لا يَألَفْ وَلا يُؤلَف{2} يعني مسلمان آن كسي است كه رفت و آمد با ديگران دارد و مسلمان كسي است كه آلف و مألوف است. مردم او را مي‌پذيرند و مردم را مي‌پذيرد. هم او مردم را دوست دارد و هم مردم او را دوست دارند. هم رفت دارد و هم آمد. بعد مي‌فرمايند: اگر كسي حال گوشه‌نشيني داشته باشد، با هيچ كس رفت و آمد نداشته باشد، حتّي در متن اجتماع نباشد، خيري در اين فرد نيست. ر روایات ما آمده است که وقتی بهار را دیدید، به یاد معاد باشید.چون در قرآن کریم یکی از نمونه‌های معاد را جریان بهار ذکر می‌کند. در بهار خدای سبحان دو کار انجام می‌دهد یکی اینکه خوابیده‌ها را بیدار می‌کند و یکی اینکه مرده‌ها را زنده می‌کند. این درخت‌ها در زمستان خواب‌اند ولی بهار که شد، بیدار می‌شوند، وقتی بیدار شدند، این درخت مواد مرده را به عنوان غذا جذب می‌کند و به صورت خوشه و شاخه و برگ و میوه در می‌آورد، این مرده‌ها را زنده می‌کند.

شرح دعای تحویل سال و تناسب این دعا با عید نوروز

جریان مقلّب القلوب و الأبصار در قرآن، دو جا ذکر شده و هر دو جا مربوط به مسأله معاد و قیامت است. یکی اینکه فرمود: افرد کافری که دلهایشان را تطهیر نکردند، آلوده است ما در قیامت دل های اینها را زیر و رو می‌کنیم﴿وَنُقَلِّبُ أَفْئِدَتَهُمْ وَأَبْصَارَهُمْ کَمَا لَمْ یُؤْمِنُوا بِهِ أَوَّلَ مَرَّةٍ﴾. ر آیه نور سوره مبارکه نور که از رجال الهی سخن به میان می‌آید، می‌فرماید: رجال الهی کسانی‌اند که﴿لاَّ تُلْهِیهِمْ تِجَارَةٌ وَلاَ بَیْعٌ عَن ذِکْرِ اللَّهِ﴾ اینها کسانی‌اند که﴿یَخَافُونَ یَوْماً تَتَقَلَّبُ فِیهِ الْقُلُوبُ وَالْأَبْصَارُ﴾ اینها از روزی می‌ترسند که دل‌ها زیر و رو می‌شود، چشم‌ها برگردانده می‌شود و زیر و رو می‌شود که این هم باز مربوط به مسأله قیامت است. تیجه بحث اینکه بهار انسان را به یاد قیامت می‌اندازد و در قیامت این کارها جزو خطرناک‌ترین کارهایی است که دامنگیر تبهکاران می‌شود و آن تقلیب قلوب و تقلیب ابصار است. در تحویل سال که بهار است به خدا عرض می‌کنیم: ای خدایی که دل‌ها را زیر و رو می‌کنی، ای خدایی که چشم‌ها را زیر و رو می‌کنی، ای خدایی که شب و روز را مدیریت می‌کنی، ای خدایی که سال را به سال دیگر، حال را به حال دیگر تبدیل می‌کنی، حال ما را به بهترین وجه تبدیل کن تا ما گرفتار تقلیب قلوب نشویم، گرفتار تقلیب ابصار نشویم، بلکه از احسن الأحوال بهره بگیریم. این عصاره دعاست بر اساس تناسبی که بین بهار هست(یک) و معاد است(دو) و حوادث تلخ معاد است(سه)، اینها کاملاً یادآور جریان معاد است. پس اگر در روایات دارد وقتی بهار آمد به یاد معاد باشید، یکی از راه‌های تذکر معاد همین است که ما از تقلیب قلوب نجات پیدا کنیم از تقلیب ابصار نجات پیدا کنیم.

مستندات تاریخی

بدیهی است برای چنین رخدادهای کهنی نمی‌توان مستندات تاریخی پیدا کرد اما نباید فراموش کرد که ملل متمدن همیشه راه های دیگری برای روایت کردن تاریخ چند هزارساله خود می‌یابند که به ویژه در ایران، اساس این روایت‌های نمادگونه، واقعیات تاریخی هستند. در باور ایرانیان و بر اساس آثار بازمانده در ادبیات فارسی برپایی جشن نوروز به مناسبت پیروزی جمشید بر دیوان بوده‌ است.دیوان، کسانی بودند که به مردم ستم می‌کردند، جمشید سال‌ها با آنان جنگید تا سرانجام بر آنان پیروز شد، آن گاه داد و برابری را در میان مردم برپا ساخت؛ روز اعلام حکومتِ دادمحور را نخستین روز فروردین قرار داد و آن را نوروز نامید؛ زیرا از آن روز به بعد آیینی نو در میان مردم بر قرار می‌شد.سبب این که نوروز را در فروردین ماه قرار دادند، این بود که ماه فروردین از سال‌ها پیش قداست داشت و ماهی محترم بود؛ آیین‌های مذهبی دیگری نیز در این ماه انجام می‌شد و اساسا ماه فروهرها و روان‌پاک مقدسان بود. ناگفته نماند که در اندیشه ایرانی، میان گسترش عدالت از سوی جمشید که در نوروز رخ داد و اعتدال طبیعت که ویژه نوروز است، ارتباط مستقیمی وجود دارد.به هر روی نوروز در ایران برای همیشه پایدار خواهد ماند.

اما بهار دل های ما کی می رسد؟...

اما بهار دل های ما کی می رسد؟ نوروز افکار و نیات ما چه زمانی است؟ رخت لباس رفتارهای زشت و غلط ما کی عوض می شود؟ آیا در این بهار که ممکن است پنجمین، پانزدهمین، سی و پنجمین، پنجاهمین یا حتی آخرین بهار عمر باشد، چیزی تغییر می کند یا نه؟ یا ما همان آدم های قبلیم که تنها بر حسب عادت به استقبال بهار رفته ایم؟بهار که تنها برای درختان و گیاهان نیست که به قول مولانا:گفت پیغمبر ز سرماى بهارتن مپوشانید یاران زینهارزآن که با جان شما آن می کندکان بهاران با درختان می کند

بهار دیگری از راه رسیده که می تواند یک بهار معمولی و تکراری باشد یا بهاری مهم و متفاوت برای ما، بهاری که در آن جان ها تازه شوند. مید آنکه بهار پیش رو، بهار بهترین ها برای شما دانشگاهیان عزیز باشد.

منابع:

نوروز جمشید (پژوهشی نوین از پیدایی نوروز)، دکتر جواد برومند سعید

نوروزگان(گفتارها و سرودهایی در آیین نوروزی)، مرتضی هنری

تاریخ اساطیری ایران، دکتر ژاله آموزگار

پي نوشت ها:

{1}: مفاتيح، اعمال عيد نوروز (فصل يازدهم)

{2}: كنزالعمال، جلد 1، صفحه ی 142، حديث شماره ی 679

 

نظر شما درباره اين خبر

 

 
 
نام فرستنده
پست الكترونيك  
نظر شما
 
 

همایشها

 

سی و دومین گردهمایی و نخستین کنگره بین المللی تخصصی علوم زمین

 

 

Copyright © 2005 Buali Sina University. All rights reserved